HACCP w działalności nierejestrowanej – kiedy jest obowiązkowy?

Działalność nierejestrowana (czyli do limitu przychodów określonego ustawą i bez konieczności rejestracji działalności gospodarczej) nie zwalnia z przestrzegania przepisów sanitarnych. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy:

masz kontakt z żywnością (produkcja, pakowanie, sprzedaż),
sprzedajesz produkty spożywcze na targach, przez social media, lokalnie,
oferujesz coś, co finalnie trafia do konsumenta.

Mimo że nie prowadzisz działalności gospodarczej, jako producent lub sprzedawca żywności jesteś odpowiedzialna/-y za jej bezpieczeństwo. I właśnie tu pojawia się temat systemu HACCP.

Czy HACCP jest obowiązkowy w działalności nierejestrowanej?

To zależy. Prawo nie mówi wprost, że każda forma sprzedaży żywności musi opierać się na pełnym systemie HACCP. Zamiast tego, stosuje się podejście dostosowane do skali i rodzaju działalności.

Generalnie:

Nie musisz wdrażać pełnego systemu HACCP, jeśli prowadzisz działalność w bardzo ograniczonym zakresie.
Ale musisz znać zasady higieny i stosować elementy dobrej praktyki produkcyjnej (GMP/GHP).
W wielu przypadkach stosuje się tzw. uproszczone podejście do HACCP, które również może być przedmiotem kontroli.

Jakie wymagania pojawiają się najczęściej?

Nawet jeśli nie masz obowiązku wdrożenia rozbudowanego systemu HACCP, Sanepid przy kontroli może zapytać m.in. o:

warunki higieniczne, w których przygotowywana jest żywność,
sposób jej przechowywania, transportu i sprzedaży,
zabezpieczenie przed zanieczyszczeniem,
wiedzę na temat zagrożeń żywnościowych i sposobów ich minimalizowania.

Krótko mówiąc – nie musisz mieć segregatora z procedurami, ale musisz być w stanie wykazać, że Twoja żywność jest bezpieczna.

Przykład z życia: domowe wypieki i przetwory

Wyobraźmy sobie osobę, która prowadzi sprzedaż domowych ciast i dżemów. Działa legalnie w ramach działalności nierejestrowanej, sprzedaje lokalnie lub przez media społecznościowe.

Czy musi mieć HACCP?

Nie w pełnej wersji. Ale:

Powinna wiedzieć, jak uniknąć skażenia krzyżowego.
Musi przestrzegać zasad higieny osobistej i czystości sprzętu.
Powinna prowadzić podstawową dokumentację – np. temperatury przechowywania.

To wszystko można uporządkować w formie prostego planu higieny i bezpieczeństwa żywności – dostosowanego do skali działalności.

Gdzie kończy się „minimum”, a zaczyna realne ryzyko?

Z doświadczenia wiem, że wiele osób działających na niewielką skalę nie do końca wie, jakie wymagania rzeczywiście ich dotyczą. Często bazują na informacjach z forów lub opinii znajomych – a to niestety nie zawsze wystarcza, szczególnie gdy:

działalność się rozrasta,
pojawiają się kontrole,
klienci oczekują potwierdzenia jakości.

Dlatego właśnie warto skonsultować się z kimś, kto może ocenić ryzyko i przygotować odpowiednie dokumenty – dopasowane, nieprzesadzone, ale wystarczające.

Dlaczego warto skorzystać ze wsparcia?

Oferuję pomoc w zakresie:

oceny, czy i w jakim zakresie HACCP będzie wymagany,
przygotowania uproszczonej dokumentacji (np. planu higieny),
konsultacji przed kontrolą Sanepidu,
uporządkowania wymagań sanitarnych w ramach działalności nierejestrowanej.

Dzięki temu:

masz pewność, że działasz zgodnie z przepisami,
nie tracisz czasu na analizowanie niejasnych wytycznych,
jesteś lepiej przygotowana/-y do rozwoju swojej działalności.

Najczęściej zadawane pytania

Czy Sanepid może skontrolować działalność nierejestrowaną?

Tak. Rejestracja w Sanepidzie może być wymagana niezależnie od statusu działalności gospodarczej, jeśli przygotowujesz żywność dla konsumentów.

Czy muszę mieć szkolenie z HACCP?

Nie zawsze. Ale warto potrafić wykazać, że znasz podstawy higieny i bezpieczeństwa żywności – a certyfikat szkolenia może w tym pomóc.

Czy mogę napisać plan higieny samodzielnie?

Można próbować, ale warto, aby był on zgodny z wymaganiami lokalnego Sanepidu i dopasowany do Twojej działalności. Gotowe wzory z Internetu często nie spełniają wszystkich wymagań.

Podsumowanie

HACCP w działalności nierejestrowanej nie zawsze jest wymagany w pełnym zakresie, ale to nie oznacza, że temat można pominąć. Nawet przy sprzedaży domowych przetworów, ciast czy wyrobów garmażeryjnych warto mieć uporządkowaną dokumentację, podstawową wiedzę oraz zabezpieczenia sanitarne.

Jeśli nie jesteś pewna/-y, jak podejść do tematu – lepiej zapytać, niż później tłumaczyć się przy kontroli.

Potrzebujesz wsparcia?

Jeśli chcesz działać bezpiecznie i zgodnie z przepisami, ale nie masz czasu lub pewności, jak się za to zabrać – odezwij się. Pomogę Ci dobrać odpowiednie rozwiązanie, dostosowane do Twojej skali działalności.

HACCP w działalności nierejestrowanej – kiedy trzeba, a kiedy nie trzeba go wdrażać?